B1Topdoks (EO) · 26 June 13:00
AUTISME ALS SUPERKRACHT 🦸
Transcript
- Ik ben Amara en ik heb autisme.
- Hoi, ik ben Nicoline.
- Ik ben Lars en ik heb autisme.
- Amara, Nicoline en Lars beantwoorden
- jullie vragen over autisme. En [muziek]
- hier komt de eerste. Wat is autisme?
- Autisme is eigenlijk een soort van eh
- stoornis in het brein waardoor ehm
- [muziek] mensen met autisme moeite
- hebben met dingen verwerken.
- [snuift][zucht]
- Ehm
- dat vind ik echt een hele lastige vraag.
- Hm. Ik vind dat het is dat je
- veel meer [muziek] drukte hebt in je
- hoofd en dat je ook soort van veel meer
- weggetjes hebt.
- En het kun je vergelijken met mensen die
- geen autisme hebben. Eh daar gaat alles
- heel snel. Eh dus eigenlijk soort van
- snelwegen. En met mensen met autisme is
- het eigenlijk zandwegen. Dus het gaat
- heel langzaam, heel lastig en soms loopt
- daar gewoon heel erg vast.
- Hoe zit het met emoties? En zijn ze
- anders dan bij andere mensen?
- Eh ik denk het wel.
- Bij mij komen ze ook harder binnen.
- Ik heb zelf veel meer het gevoel dat ik
- sneller eh blij ben of sneller boos of
- verdrietig. Emoties zijn niet per se
- anders, maar ehm mensen met autisme
- hebben wel moeite met ze ehm herkennen.
- Dus als ik ze niet op een rijtje krijg,
- dan raak ik snel verprikkeld en dan moet
- ik of huilen of dan ja, dan kan ik niet
- zo goed meer functioneren ofzo. En dan
- zijn we opeens gewoon boos.
- Want als ik boos word is het om het even
- zo te zeggen ook in één keer van nul
- naar 100.
- [muziek]
- Hoe was het om te ontdekken dat je
- autisme hebt?
- Eh heel erg intens.
- Ik vond het ook wel raar.
- Ook eh eigenlijk niet zo heel leuk. Eh
- heel erg chockerend.
- Nou, ik vond dat eh best gaaf.
- Eigenlijk wist ik het zelf al omdat ik
- ja, ik had het zelf ook al bedacht.
- Ik vond het eh fijn om te weten.
- En toen zijn we gewoon een test gaan
- doen en daaruit bleek dat ik het had. En
- eh ze hebben daar mij daar ook eh veel
- beter kunnen helpen. [muziek]
- Word je met autisme geboren?
- Je wordt ermee geboren
- en eh het kan nooit overgaan. Dus je
- hebt je leven lang.
- Je kan er wel mee leren omgaan waardoor
- het misschien wel minder wordt, maar het
- gaat niet specifiek eigenlijk over.
- Waar lopen mensen met autisme [muziek]
- tegenaan?
- Waar ik dan tegenaan loop is ook wel eh
- emoties die zwaar zijn, die wat zwaarder
- binnenkomen.
- Als je bijvoorbeeld in een hele grote
- groep bent, bijvoorbeeld eh snel je bent
- in de stad, dan is het altijd heel erg
- druk en daardoor raken mensen met
- autisme heel snel overprikkeld.
- Sociale contacten heb ik af en toe wel
- moeite mee.
- Ja, ik loop er vooral tegenaan dat ik eh
- snel overprikkeld raak door warmte en
- geluid
- of ehm belangrijke afspraken hebt staan.
- Dan eh [muziek]
- worden wij ook heel nerveus. Eh en dan
- ga ik overprikkeld en dan uiteindelijk
- willen we niet meer omdat we zo
- overprikkeld al zijn.
- Als ik toen in de klas ben eh als iemand
- dan met zijn pen aan het klikken is of
- even met zijn stoel schuift of rustig
- aan het bewegen is, komt het ook eh
- altijd heel erg hard binnen [muziek] bij
- mij. En als we ergens nieuw aankomen,
- dan moet ik altijd eerst even goed op de
- bank zitten ofzo en dan kijken van wat
- is er allemaal? Van de basisschool naar
- de middelbare school was een hele grote
- aanpassing en daar had ik heel veel
- moeite mee met dat verwerken, want je
- hebt een hele zware tas en je moet eh
- van lokaal naar lokaal lopen en dat was
- op de basisschool allemaal niet. Eh en
- daar heb ik toen heel veel moeite mee
- gehad met het verwerken.
- Als ik dan jarig ben, ik hou nooit echt
- van verrassingen. Dat vind ik heel
- onvoorspelbaar, dat vind ik niet fijn.
- [muziek] Dus ik vind het ook altijd fijn
- om te weten wie hier komen en wat mijn
- cadeautjes zijn.
- Als er wordt gezegd dat we eh
- bijvoorbeeld spaghetti gaan eten eh en
- dan echt last minute ofzo eh we hebben
- geen spaghetti maar wel macaroni en er
- wordt dus macaroni gemaakt zonder ik dat
- weet. Dan raak ik heel erg overstuur,
- want we zouden spaghetti eten, geen
- macaroni. En [muziek] dat klinkt heel
- gek, maar dat is voor mij dus echt niet
- hetzelfde.
- Wat doe je als je overprikkeld [muziek]
- bent?
- Ik doe ga dan bijvoorbeeld naar muziek
- luisteren of eh ik heb ook speciale eh
- spray [muziek] en druppels waar speciale
- oliën in zitten.
- Nou, ik ga vooral even [muziek] soms in
- mijn bed liggen of gewoon op de vloer
- ofzo.
- Het liefst eh ga ik eh ontprikkelen. Dat
- doe ik dan even YouTube te kijken of
- even muziek te luisteren. Maar ik merk
- ook wel dat ik dan soms juist extra
- prikkels ga zoeken.
- En vooral bewegen of op de trampoline
- helpt ook. Op school zoek ik dan vaak
- wel een eh rustige plek?
- Meestal [muziek]
- moet ik dan huilen gewoon omdat het dan
- als ik heb gehuild [muziek]
- ja dan zijn de prikkels er meestal uit.
- Maar eh thuis heb ik altijd wel even de
- hulp nodig van mijn ouders om even naar
- mijn kamer te sturen van eh je bent
- overprikkeld en eh je moet even wat
- rustig doen om te ontprikkelen.
- Ja, ik ik hou gewoon van oplichting dat
- het gewoon allemaal een soort van eruit
- is. De tranen zijn dan een soort van de
- prikkels en die gaan dan weg in een
- zakdoek in een prullenbak zeg maar.
- [muziek]
- Hoe is het om autisme te hebben?
- Ehm het is eh heel erg lastig. Eh maar
- het kan ook wel heel erg leuk zijn, want
- de meeste mensen met autisme zijn wel
- heel creatief.
- Nou, ik eh vind het eh gaaf.
- Ik zie het als ook wel een superkracht.
- Eh maar het is wel heel lastig eh omdat
- eh alle zintuigen wel op standje 100
- staan. Eh als ik ehm [muziek] iets eh
- echt heel leuk vind, sla ik dat ook
- altijd echt gewoon eh goed [muziek] eh
- op eh in mijn geheugen.
- Ik heb ook gewoon hobby's en die voer ik
- dan ook gewoon heel erg uit.
- Bijvoorbeeld eh als ik zin heb om eh
- mijn nagels te doen, dan kan ik dat
- doen. Door mijn autisme heb ik wel
- moeite met naar school gaan en ik ga op
- het moment dus ook niet naar school
- vanwege mijn autisme. En [muziek] eh
- omdat het dus zo'n grote verandering
- was.
- Wat doe je om rustig te blijven?
- Eh gewoon even aan de kant gaan,
- weglopen van de situatie en heel even
- gewoon ademen. Dat werkt wel het beste.
- Nou, waar ik eh wel antwoord op zou
- kunnen geven is: "Ze worden soms zomaar
- boos of ongeduldig." Ehm is omdat ze ook
- gewoon snel boos worden vanuit waar dat
- komt. Zou ik zelf ook niet weten.
- Nou, ik word wel snel boos en dan
- ga ik vaak of naar buiten of dan loop ik
- weg ofzo. En meestal ga ik gewoon lezen.
- Dat helpt ook heel erg.
- Hoe kan iemand anders jou helpen als
- [muziek] er iets is?
- Eh als ik heel veel spanning heb, dan eh
- helpt het eh om afleiding te zoeken.
- Eh als ik boos ben, helpt het eh om eh
- dat iemand me even naar mijn kamer
- stuurt als voor als ik thuis ben om eh
- rustig te worden, om even af te koelen.
- En heb ik zelf persoonlijk liever als ze
- mij gewoon met rust laten? Want de
- meeste mensen weten gewoon niet zo goed
- hoe ze daarmee om moeten gaan. Andere
- mensen kunnen mij helpen door
- eigenlijk vooral van mij af te blijven,
- niet aan mij te komen en gewoon mij even
- te laten doen wat ik aan het doen ben.
- En dan ja, dan gaat het vanzelf
- eigenlijk wel weer over. Als ik ineens
- van slag raak, dan is het beste gewoon
- om mij even aan de kant te nemen. Eh of
- eh [muziek] als het dan in het lokaal
- gebeurt uit het lokaal te brengen of in
- het openbaar gewoon uit de druk te
- halen. Omdat hoe langer ik in de drukte
- ben, hoe erger het wordt. En ja, dat is
- voor niemand fijn.
- Is autisme leuk? [muziek]
- Ik vind het eh zeker leuk.
- Ik vind ook zeker dat er een hoop
- voordelen aan zitten.
- Heel vaak heb je bij je wel heel
- creatief of heel slim of heb je gewoon
- heel veel hobby en dat is wel heel leuk.
- Voordelen zijn dan dat ik overal snel
- details eh zie. Als iemand eh net even
- zijn haar anders heeft of als voorbeeld
- een nieuwe bril heeft, valt mij dat ook
- altijd heel gauw op.
- [muziek]
- Ja, op sommige dingen kan het leuk zijn
- omdat je best wel snel kan denken en ook
- eh
- heel veel informatie kan onthouden die
- je hebt [muziek] gekregen. Maar het is
- vooral ook wel een beetje vervelend als
- er heel druk is. Dit was Toptoks net
- even [muziek] anders met Amara, Nicoline
- en Lars.