B1Het Klokhuis · 24 June 13:00
Hoe werkt een roltrap?
Transcript
- Je hoeft niets te doen en toch kom je
- boven.
- De trap gaat vanzelf.
- Maar waar gaan die traden eigenlijk
- heen? Hoe werkt dat?
- In deze [muziek] aflevering duiken we
- onder de roltrap. Want hoe gewoon ze er
- ook uitzien, [muziek] ze zitten stiekem
- best ingewikkeld in elkaar.
- Roltrappen zijn overal en zo gewoon dat
- je er vaak niet meer bij stilstaat.
- Roltrappen zijn [muziek] namelijk
- ontzettend handig als heel veel groepen
- mensen tegelijkertijd omhoog en naar
- beneden moeten. Ze besparen ruimte en
- tijd.
- Je ziet ze vaak in duo's. [muziek]
- Eentje voor omhoog en omlaag. Zo kunnen
- mensen makkelijk doorlopen zonder op
- elkaar te botsen.
- Den Haag Centraal. van 1150
- vertrekt van
- op luchthavens en stations zoals deze
- zijn de roltrappen groter en steviger
- voor soms wel duizenden mensen per dag.
- Hey, kijk de lucht.
- En je hebt ze dus ook gewoon buiten.
- Ze maken een grote klim een stuk
- gemakkelijker.
- Ja. Of gewoon een klein klimmetje. Dat
- kan natuurlijk ook
- echt zo'n uitvinding die je pas mist als
- je het niet doet.
- Maar zo gewoon als ze nu zijn, zo
- [muziek] bijzonder waren ze vroeger. De
- allereerste roltrap werd in 1893
- [muziek] gebouwd in New York. Niet als
- vervoermiddel, maar als attractie voor
- de lol. Je stapte op een hellende
- bewegende trap en werd omhoog gebracht.
- Super nieuw [muziek] en spannend. Ja. En
- toen dachten een aantal slimme mensen:
- "Hey, dit is niet alleen leuk, dit is
- ook handig." Bijvoorbeeld [muziek] in
- warehuizen met verschillende
- verdiepingen.
- Nou, de eerste rolp [muziek] in
- Nederland werd zo'n 100 jaar geleden in
- de Bijenkorf in Den Haag geplaatst en
- was toen echt een bezienswaardigheid.
- [muziek] Mensen kwamen van ver om hem te
- zien. Het voelde toen voor mensen
- [muziek] alsof ze de toekomst instapten.
- Het was chique, het was spannend en
- bovenal een technisch wonder. En weet je
- wat leuk is? De techniek van toen
- gebruiken we nu nog steeds.
- Je zou het niet denken, maar voor een
- roltrap in een winkel of station
- terecht, wordt hij eerst in elkaar
- gezet, getest en dan in zijn geheel
- vervoerd. Deze roltrap is dus in China
- in elkaar gezet. Met de container
- [muziek] naar Nederland gekomen. Dan
- wordt hij hier nog verder getest en dan
- komt hij uiteindelijk op station
- Amsterdam-Zuid terecht.
- Oh ja, kijk. Dit is die band waar je aan
- vasthoudt. De leuningband.
- Oh ja, en dit zijn dus de traden van de
- roltrap. Je staat er hier zo op. En eh
- hij heeft ook wielen, want in een
- roltrap rollen de traden van boven naar
- beneden.
- Wauw, nu zien we dus eindelijk de wereld
- onder de roltrap. Dit is namelijk een
- trainingsroltrap. Hier leren monteurs
- een roltrap te bouwen en te onderhouden.
- En eh [muziek] nu kunnen wij dus ook
- lekker meekijken.
- Oh ja, kijk hier zie je dus de traden
- voorbij komen en die zitten vast aan een
- ketting. Net als bij een fietsketting.
- Kijk, een fiet die heeft ook zo'n
- ketting. En eh als je trapt dan draai je
- dit tandwiel rond en daarmee gaat de
- ketting rond. Maar de ketting van een
- roltrap is een stuk groter. Bij een feet
- draait het tandwiel omdat je trapt. Maar
- een roltrap die heeft een motor. Maar
- waar zit die motor eigenlijk?
- Ters.
- De motor zit hier.
- Ik handig met de roltrap. Oh ja, dit is
- de leuningband. Die beweegt met mee naar
- boven. En eh als ik hier dan ben, dan
- verdwijnt hij weer zo de roltrap in. En
- dan gaat hij zo
- komt hij weer terug. Hey Maarten, eh
- waar is de motor?
- Daar sta je op.
- Oh, echt?
- Als je er even afstopt laat ik het jou
- zien.
- Ha.
- En daar hebben we de motor.
- Heyé. En zit de motor altijd boven of
- zit hij ook wel eens gewoon beneden?
- Motor zit altijd boven.
- En waarom? Nou, stel je voor dat het
- regent, dan eh dan zijpert er water in
- de roltrap en dan heb je liever eh dat
- de motor een beetje hoog en droog zit in
- plaats van beneden in de bak.
- Oh ja, want als het water dan naar
- beneden zou lopen, dan zou die motor
- daar echt kortsluiting krijgen.
- Zeker [muziek] weten.
- Ha
- ja,
- kijk, dit is dus de motor van de roltrap
- en die heeft flink wat kracht nodig eh
- om al die mensen naar boven en naar
- beneden te krijgen met hun spullen en
- hun tassen en hun koffers. En deze
- gebruikt dus net zoveel energie als 50
- koelkasten. Gelukkig blijven veel
- roltrappen niet de hele dag draaien.
- Nee, die hebben namelijk hier aan de
- zijkanten een sensor die scant of er
- iemand aankomt. [muziek]
- [muziek]
- [muziek]
- Nou, kijk hier een wasstraat speciaal
- voor roltrapen. Want tussen die ribbels
- daar kan echt superveel vel blijven
- [muziek] hangen. Eh stof, zand, zelfs
- kougom. En dat wil je niet hebben, want
- dan kan de roltrap vastlopen.
- [muziek]
- [muziek]
- Kijk, de en dan komt hij er weer schoon
- uit.
- Zo, die ziet er goed uit. [muziek] Hey,
- waarom hebben van die traden eigenlijk
- deze ribbeltjes? Die ribbeltjes die zijn
- eh voor de veiligheid, zodat als die
- [muziek] eh boven komt of beneden dan
- gaat hij door de kam heen en dan houdt
- hij alle voorwerpen eruit.
- Oh. Oh ja, ik zie inderdaad hoe die
- ribbels van de traden precies zo in die
- gleuven passen, zodat er niks tussen
- blijft [muziek] zitten. Maar gaat het
- nou altijd goed?
- Het gaat bijna altijd goed. Het kan
- gebeuren dat er een veter [muziek]
- of een jurk of een slipper tussenkt.
- Oh ja. En wat gebeurt er dan?
- Dan gaat hij gelijk uit. De roltrap zit
- helemaal vol met veiligheidssensoren
- en eh die zorgen ervoor dat hij gelijk
- wordt uitgeschakeld.
- Maar het blijft handig om jezelf niet
- van de trader af te laten glijden, zowel
- beneden als bovenaan, want er kan altijd
- iets tussen komen te zitten. Nee, altijd
- netjes overstappen.
- Handig. Even schoenen poetsen. Stop. De
- borstels zorgen er juist voor dat je
- niet met je voeten tussenkt.
- Er zijn nog wel meer afspraken over hoe
- je een roltrap gebruikt. In veel landen
- staan mensen stil yo stil aan de
- rechterkant en lopen of rennen ze omhoog
- aan de linkerkant.
- Nou, deze is ingepakt en klaar om
- geplaatst te worden.
- Een hele wereld dus onder die roltrap
- met kettingen, tandwielen en traden waar
- geen eind aan lijkt te komen. Had ik
- eigenlijk nooit bij eh stilgestaan.