A2Het Klokhuis · 18 October 08:07
Hoe werkt een draaiorgel? | Vragen van kinderen
Transcript
- We zijn vandaag in Museum Speelklok in
- Utrecht [muziek] en in deze zaal staan
- enorme draaiels. Tussen 1910 en 1940
- waren draaiorgels in Nederland
- ontzettend populair.
- Zodra er wat te vieren viel, dansten
- mensen op straat op de muziek van het
- draaiel. Ah, wat moet dat ontzettend
- gezellig geweest zijn.
- Hey Anton.
- Hey.
- Jij weet veel over draaiels, maar hoe
- komt hier nou geluid uit?
- Begint eigenlijk allemaal bij dit wiel.
- Het is natuurlijk een draaiel, dus daar
- moeten we aan gaan draaien.
- Oké,
- maar volgens mij hoor ik nog helemaal
- niks.
- Nee, dat klopt. Dat is omdat het orgel
- eigenlijk nog helemaal niet weet wat hij
- moet spelen. Daarvoor hebben we een
- orgelboek nodig.
- Oh ja, Old McDonald Head of Farm. Dus
- deze kan dus hiermee dit spelen. Hoe?
- Ja. Ja. Gek genoeg al die gaatjes. Dat
- is dus de muziek. Daardoor weet het
- orgel wat hij moet spelen. En elk
- orgelboek is dus een liedje.
- Dit is één liedje.
- Ja.
- Nou, laat maar horen dan.
- Ja.
- Nou, mag je nog een keer draaien.
- Alright.
- [muziek]
- [gelach]
- Oké. Maar hoe werkt dit dan precies? Ja,
- doordat je draait aan dat wiel zorg je
- ervoor dat met zo'n soort blaasbal de
- lucht door het orgel wordt gepompt. Dus
- die gaat zo op en neer. En dit zit hier
- in.
- Ja, dit is eigenlijk een hele kleine,
- maar er zit dan een hele grote hier eh
- in het orgel. En dan komen er hier
- bovenin allemaal slangen uit. Die zie je
- hier ook van die buizen. En die buizen
- die gaan dan naar de orgelpijpen. En
- daardoor kan de lucht door de
- orgelpijpen gaan.
- Maar hoe weet hij dan welke orgelpijp
- wanneer aan moet?
- Ja, dat zit hier. En dan zie je
- hieronder een rij metalen toetsen. Dit
- is het klavier. En die toetsen dat zijn
- eigenlijk dus een soort knopjes. Daar
- kan je het boek bovenop leggen. En als
- ik deze dan omlaag druk, dan worden al
- die toetsen ingedrukt en dan gaan alle
- orgelpijpen dicht. En als je dan gaat
- draaien aan het wiel, dan gaat het boek
- er doorheen. En dan elke keer als er een
- gaatje is, dan gaat de toets omhoog. Dan
- gaat de orgelpijp open en dan kan hij
- spelen. Je ziet hier onderaan de
- trommelstok een soort zelfde blaasbal
- als die we eerder al hebben gezien. Die
- loopt vol met lucht en als hij dan weer
- leegloopt slaat de stok tegen de
- trommel.
- [muziek]
- Oh ja.
- En zo gaat het ook bij de bellen en de
- bekens. Hey
- dat dan de hele dag. Dat is wel waar
- hoor. En ook dat ritme aanhouden is niet
- makkelijk.
- Nee, zeker niet. Het is echt een vak.