A2Het Klokhuis · 13 oktober 13:00
Wie was Willem Dudok?
Transcript
- Ik sta boven op de toren van het
- stadhuis van Hilversum. [muziek] Je kent
- Hilversum misschien wel als de plek waar
- heel veel radio en televisieprogramma's
- worden gemaakt. Dat gebeurt daar
- [muziek] op het mediapark. Daar zit ook
- de klokhuisredactie. Maar Hilversum is
- natuurlijk veel meer dan alleen een
- radio en televisiestad. Want Hilversum
- is ook de stad van een hele beroemde
- architect Willem Dudok. [muziek] Hij was
- de gemeentearchitect. Dat betekent dat
- die gebouwen bedacht en ontwierp
- [muziek] voor de stad. Van huizen tot
- scholen en zelfs het stadhuis en een
- tribune van het sportpark. Maar wie was
- Dudok eigenlijk? Tijd voor een reis door
- Dudokstad.
- [muziek]
- Hier in het Dudok architectuurcentrum
- [muziek]
- is heel veel over de architect te
- vinden.
- Dudock is geboren in Amsterdam en leefde
- van 1884 tot 1974.
- Als kind hield hij al heel erg van
- tekenen en na de middelbare school ging
- hij voor het leger militaire gebouwen
- ontwerpen. En zo rolde hij in het vak
- van architect en kon hij van zijn hobby
- tekenen zijn werk maken.
- Als snel kwam hij erachter dat hij niet
- alleen maar gebouwen voor het leger
- wilde ontwerpen, maar ook scholen,
- huizen, bibliotheken. En dat kon hij
- ook, want in 1915 werd [muziek] hij
- directeur van publieke werken van
- Hilversum die de gebouwen van de stad
- ontwerpen. Maar DudOCK vond het ook
- belangrijk dat Bos en hij rondom de stad
- behouden werd. Daarom mocht Hilversum
- niet verder groeien dan de grenzen van
- Bos en Hij. Dus niet alleen maar groen
- in de stad, maar ook een groene
- natuurgrens om de stad heen. [muziek] En
- dat zie je nog steeds.
- Dudock ging aan de slag met
- plansoenbouwer Jan Meijer [muziek] en
- samen bedachten ze een tuinstad.
- Parkjes, plantsoenen, veel bomen en
- struiken gemengd met mooie huizen.
- Dudock wilde dat iedereen fijn konen,
- werken en naar school gaan. Dus niet
- alleen voor rijke mensen, maar [muziek]
- ook voor de mensen die in de fabrieken
- werkten kwamen er huizen met een
- tuintje. En dat was [muziek] voor
- fabrieksarbeiders toen heel bijzonder.
- De bloemenbuurt was de eerste buurt die
- Dudok bouwde in Hilversum. Annette, hoe
- kan je zijn stijl nou herkennen? Dudok
- wilde voor de mensen niet alleen een
- goede woning bouwen, maar hij wilde ook
- een mooie woning bouwen. De wijk is vrij
- ruim opgezet. Door die ruimte kon hij
- ook de mensen een [muziek] tuintje
- geven. Hij maakte kleine uitbouwjes eh
- met een luiveltje boven de deur.
- [muziek] Hij werkte met afwisseling. De
- huizen lijken op elkaar, maar ze zijn
- niet allemaal hetzelfde.
- En wat is nou typisch Dud? Dudle koos
- voor een vrij vrolijke kleur van de
- bakstenen [muziek] en daar kleurt ook de
- rode dakpan heel mooi bij. De deuren
- maakten eigen ook heel vrolijk met die
- twee kleuren groen en die ruitvormige
- ruitjes waardoor je naar binnen en naar
- buiten kon kijken. Als ik zo rondkijk
- dan zie ik ook wel veel dingen die ik
- wel vaker zie. Rode dakpannen, een tuin.
- Was het in de tijd van Dudok dan nog
- niet normaal? [muziek]
- In die tijd was het nog niet normaal. De
- mensen wonen in slechte huizen, in
- krotten met heel veel mensen op één
- kamer.
- Hij wilde voor de mensen lichte [muziek]
- en goede woningen bouwen. Je ziet het
- ook al aan de ramen. Die zijn vrij
- groot. Hij richtte ze daarna weer in met
- latjes om het gezellig te maken. Daarmee
- werd het een veel beter huis dan waar de
- mensen vandaan kwamen.
- Ja.
- Ja. Zo wordt het wel echt een tuinstad.
- Precies.
- [muziek]
- Kijk, daar zie je een toren van de
- school. Oh ja, Durok zorgt [muziek]
- ervoor dat je de school in je wijk goed
- kon zien en dat je wist waar je naartoe
- moest. En op al zijn scholen maakte die
- een toren. Dan wist je waar de school
- was, maar dan wist je ook waar de ingang
- naar de school was.
- Dit is één van de 25 scholen die
- architect Dudok in Hilverszum heeft
- ontworpen. [muziek] En ik herken al iets
- van zijn stijl. Een afdakje boven de
- deur. Die paste hij echt overal toe.
- En wat verder opvalt ruime lokalen met
- veel licht
- en een mooie speelplaats. De doc die
- wilde dat school voelde als een soort
- tweede thuis. Dus bouwde hij scholen
- waar je best blij van wordt.
- Dit was toen een kleuterschool, maar
- alle scholen die Dudok in Hilversum
- ontworpen heeft, die hadden zulke grote
- raampartijen, felle kleuren en een
- zogenaamde huppelveranda, zodat kinderen
- ook bij Slecht Weer gewoon buiten konden
- spelen.
- [muziek] Ja, en de doc die dacht ook aan
- de veiligheid. Zo zijn er ronde
- deurposten, zodat je niet zomaar gemeen
- kan stoten tegen scherpe houten randen.
- En alles wordt ook op maat gemaakt voor
- kleuters. Er zijn er hele lage
- vensterbanken en lage ramen, zodat de
- kleuters ook naar buiten kunnen kijken.
- En ook hier weer zo'n toren, zodat je
- altijd weet waar je school is. [bel]
- Dit is het beroemdste gebouw van Dudok,
- het raadhuis van Hilversum. Het is al
- bijna 100 jaar oud, gebouwd in 1931 en
- het is een meesterwerk. Er komen
- architecten van over de hele wereld
- kijken naar dit gebouw. Zo beroemd is
- het. Hier zeggen ze raadhuis, maar je
- zou ook kunnen zeggen het is het
- gemeentehuis of stadhuis van Hilversum.
- De burgemeester en ambtenaren werken
- hier en je kunt er natuurlijk ook
- trouwen.
- Begin je het werk van Dudok al een
- beetje te herkennen? Kijk, daar is de
- ingang. En wat zie je daar? Een afdakje.
- Nou ja, afdakje. Een afdak is een stuk
- groter. En deze horizontale lijnen
- leiden je zo heel netjes naar de ingang.
- Ook daar heeft Dudok over nagedacht.
- [muziek]
- Durok die ontwiept niet alleen maar de
- buitenkant van het raadhuis, maar hij
- besliste ook hoe het interieur eruit
- kwam te zien. En hij ontwierp van alles.
- Stoelen, deuren, tafels, lampen,
- klokken, naamborden, zelfs de klinken op
- de deuren en ramen. Dit is de raadzaal.
- Hier vergaderen de gemeenteraadsleden en
- dan zitten hier de wethouders en de
- burgemeester. En deze [muziek] stoelen
- en tafels zijn ook nog uit die tijd en
- ontworpen door Dudok. Kijk, en dit is
- leuk. Dit zijn zogenaamde
- fluisterbanken. Deze zijn zo gemaakt dat
- als raadsleden hier zitten, ze met
- elkaar kunnen fluisteren zonder dat de
- anderen dat horen. Maar dat niet hoort,
- want het is wel echt geheim. Hoorde je
- dat
- nou? Het werkt. Op de gang moest rust
- heersen, vond Dudok. Daarom zijn er hier
- hoge plafonds en stenen muren zonder
- behang waardoor het geluid heel hard
- heen en weer kaatst en een enorme galon
- gecreëerd wordt. En met al dat lawaai ga
- je vanzelf minder praten. En dat is maar
- goed ook, want de dudok hield niet van
- gehang op de gang.
- En in deze trouwkamer geven bruidsparen
- elkaar het jawoord. En kijk, dit is
- leuk. Dit zijn de stoelen voor het
- bruidpaar. Maar als je ze zo omdraait
- dan zie je hier een wiegje. Dus
- misschien wenste Dudok de bruidsparen
- wel kinderen toe. Grappig toch? Het
- leuke is, Dudok had ook echt een eigen
- handschrift, namelijk een eigen [muziek]
- lettertype bedacht. En die zie je overal
- in het raadhuis. Bijvoorbeeld hier in de
- koffiekamer.
- Oh wauw, dit is echt superhoog.
- Zo,
- dit is al hartstikke hoog, maar ik moet
- nog hoger.
- Ja, het raadhuis is wereldberoemd
- geworden en deze toren is de blikvanger.
- Iedereen in Hilverszum kan zien waar het
- raadhuis [muziek] is. Dudok heeft er
- echt het belangrijkste gebouw van
- Hilversum van gemaakt. Maar Dudok bouwde
- niet alleen in Hilversum. Hij bouwde ook
- prachtige gebouwen in Leiden, Velsen,
- Rotterdam. Utrecht en andere plekken. En
- zo werd hij één van de belangrijkste
- architecten van ons land. En zelfs nu
- nog zijn er architecten [muziek] die in
- zijn stijl werken. Maar ja, toch blijft
- Hilversum het meest Dudokstad.
- [muziek]