B1Het Klokhuis · Vandaag 13:00
Hoe werkt groeien?
Transcript
- Die bovenste lijn, als je die volgt, dan
- word je gewoon langer dan 2m.
- Ja, klopt.
- En dan ben je dus als je zeg maar 12
- bent, dan ben je al langer dan dat ik nu
- ben, volledig uitgegroeid en wel. Toen
- ik werd geboren was ik 47 cm lang en
- hier op deze foto eh ongeveer 85 cm. En
- nu ben ik gewoon 1,70 lang. Dat is ruim
- 3,5 keer zo lang als bij de geboorte. En
- daar heb ik gewoon helemaal niks voor
- hoeven doen. Dat is raar toch? Hoe doe
- je dat? Groeien. Ga ik eens even kijken
- hoe groot je bent.
- Dit is Janiëelle. Zij is kinderarts en
- zij meet hier nu de lengte van Luca. Dan
- kan ze dat vergelijken met een eerdere
- meting en dan kan ze heel goed zien hoe
- hij groeit. En precies 110 cm lang. En
- dan gaan we eens kijken hoe groot je
- armen zijn als je zo doet. Wij mensen
- zijn eigenlijk hele bijzondere wezens.
- Want soms groeien we wel door totdat we
- 18 jaar oud zijn. En dan groeien we ook
- nog eens twee keer in ons leven
- supersnel. En één keertje is vlak na de
- geboorte. Want wist je Jel jeek dat je
- in het eerste jaar het hardste groeit?
- Nee.
- Ja. Als je kijkt naar jouw mirren toen
- jij net geboren werd.
- Ja.
- Toen was je nog maar zo groot.
- Oh joh.
- En nu ben je net drie. Ben je twee keer
- zo groot gegroeid. Dat is lang.
- Ja.
- Dus dan ben je echt veel gegroeid meer,
- hè?
- Ja.
- Je groeit omdat je botten steeds langer
- worden. Eerst als je baby bent zijn ze
- nog heel kort totdat ze net zo lang zijn
- als bij dit. volwassen skelet. Maar
- Janielle, hoe werkt dat dan precies?
- Nou, [muziek] je botten groeien op een
- hele speciale manier. Namelijk van
- binnenuit. Als je kijkt hier naar
- [muziek] dit skelet is het geheim van
- het groeien in je botten zit in de
- groeischven. Ik heb ze hier even met een
- stickertje groen gemaakt, maar eigenlijk
- zie je ze helemaal niet,
- want ze zitten aan de binnenkant.
- Aan de binnenkant. [muziek]
- Kijk, als je Kijk, dit als dit het bot
- is,
- ja,
- zit hier de groeischf.
- En hoe werkt het nou als je gaat
- groeien? Dan maak je eigenlijk celletjes
- aan in die groeischijf op deze manier.
- En als je goed eet en groeistoffen hebt
- in je lijf, dan gaan die cellen steeds
- groter worden. Dus zo word je steeds
- langer. [muziek] En de rest van je lijf
- groeit dus gewoon mee met die botten tot
- je zo groot bent als jij. Wch bijzonder,
- hè?
- Ja. Hey Luca Mira, willen jullie voor
- mij eens je handjes zo boven je hoofd
- doen? Ja, eigenlijk groeien we als
- kleinkind heel raar, want bij haar zie
- je dat ze net haar handjes boven elkaar
- krijgt boven haar hoofd. Bij jou zit dan
- iets meer ruimte, maar bij mij is dit
- echt een super groot gat. Hoe kan dat?
- Ja, dat is echt bijzonder hè hoe groeit.
- Dan moet je kijken, want jij bent drie
- en jij bent bijna vijf. En als je zo
- rijtje zit, zit helemaal niet zoveel
- verschil tussen jullie. Nee,
- maar als je er nou vanaf springt, kijk
- wat er dan gebeurt.
- Oh ja. Oh, nu voel ik me ineens heel
- groot.
- Dat is een groot verschil, hè?
- Ja.
- Dat komt omdat je vooral groeit vanuit
- je benen. [muziek]
- Ja, want eigenlijk zijn mijn benen nu
- bijna net zo lang als dat jij bent,
- Luca.
- Ja,
- gek hè?
- In het eerste jaar na je geboorte
- groeien je heel snel wat 30 tot 35 cm.
- En daarna komt een periode dat je heel
- langzaam groeit totdat je in de
- puberteit komt. Dan word je volwassen en
- groei in één keer weer hartstikke snel.
- Nou, volgens mij ligt mijn hand zo goed.
- Kunnen we de foto maken?
- Onze botten groeien door middel van
- groeischrijven, hè. Dus botcellen die
- ervoor zorgen dat onze botten van
- binnenuit groeien. Is dat dan in je
- puberteit ook zo?
- Zeker. In je puberteit gaan je
- groeischven juist heel hard werken. En
- dat kunnen ze omdat je lichaam meer
- groeistoffen maakt.
- Oké. Die worden gemaakt hier in een heel
- klein orgaan in je hersenen. De hypofye.
- Zo groot als een ert heel klein.
- En die maakt extra groeistof in de
- puberteit waardoor je groeischrijven nog
- beter kunnen werken. Als je kijkt naar
- een foto van een eh kind die net voor de
- puberteit zit, dus op de basisschool
- leeftijd,
- zie je dat hier allemaal nog spleetjes
- in die botten zitten.
- Heel veel ruimtes, hè? Zo daar.
- Ja. En dat is eigenlijk zo kraakbeen die
- goeie schijven. Dus die zie je niet op
- de botten. Is het zacht bot. Dat is je
- oren en je neus. Grappig. Zie je ook
- niet.
- Ja.
- En als ik kijk nou naar jouw foto, dan
- zijn die goedschrijfs allemaal
- verdwenen.
- Ja. Dus dat verklapt dat ik niet meer in
- de puberteit zit.
- Inderdaad. En dat je niet meer groeit.
- En het moment waarop je stopt met
- groeien is dus voor iedereen anders. En
- dat is ook voor jongens en meisjes weer
- anders.
- Meisjes komen meestal eerder in de
- puberteit dan jongens. Daarom zijn ze in
- groep 8 soms langer dan jongens. Ze
- groeien dan zo'n 20 tot 25 cm in 3 jaar
- tijd. Jongens beginnen vaak later, maar
- groeien ook harder. wel 30 cm. Kun je
- nou ook voorspellen hoe lang je gaat
- worden als je aan de puberteit begint?
- Want dat wil iedereen weten natuurlijk.
- Ja, daar kun je best wel goed naar
- kijken. Als je jezelf regelmatig laat
- meten, dan kun je mooie groeicur maken.
- Zoals deze jongen, die hebben we op
- verschillende punten gemeten, zoals je
- ziet. [muziek]
- Ja.
- En dan kun je zien dat deze jongen
- ongeveer rond die zwarte lijn groeit en
- dan kom je op 1,85 uit.
- Maar die bovenste lijn, als je die
- volgt, dan word je gewoon langer dan 2m.
- Ja, klopt.
- En dan ben je dus als je zeg maar 12
- bent, dan ben je al langer dan dat ik nu
- ben [muziek] volledig uitgegroeid en
- wel.
- Ja, er zijn heel veel verschillen zoals
- je ook met die verschillende
- kleurenlijntjes [muziek] ziet tussen
- kinderen en je komt dus ook allemaal
- ergens anders uit en dat is allemaal
- normaal.
- Meisjes groeien tot hun 14 15e en
- jongens groeien soms wel door tot hun
- 18e. Ja. En daarna houdt het wel een
- beetje op met groeien. Ik ben blijven
- steken op eh 1,70. Heel gemiddeld, maar
- kan best iets langer willen zijn. Goed,
- sommige kinderen worden ook heel veel
- korter dan dat of juist heel veel langer
- dan gemiddeld. En het is niet altijd
- leuk om anders te zijn dan gemiddeld.
- Mathieu, ik durf het bijna niet te
- vragen, maar hoe lang ben jij?
- 2,18.
- 2,18. Dat is echt groot. Dan is
- basketbal zeker helemaal jouw sport.
- Absoluut.
- Oké.
- Oh, die zatt. Was jij altijd al de
- langste.
- Ja, ik kwam op de kleuterschool. En daar
- werd ik eigenlijk aangekeken dat ik naar
- de lagere school toe moest hè, naar
- groep drie. En ik zat in de groep vier
- en ik was al de langste van school.
- Oh joh.
- Ja. En daar werd ik ook erg veel gepest.
- Ja. Ik hervaarde mijn lichaam echt als
- een handicap.
- En hoe zat het met sporten vroeger dan?
- [muziek] Wat deed je dan?
- Ja, judo. Mijn vader die had eigenlijk
- judochool en helemaal geweldig. Totdat
- ik wedstrijden moest gaan draaien, want
- dan stond ik als 12-jarig jochie tegen
- jongens van 18 19. Ja, die waren
- natuurlijk al een stuk verder dan ik
- was.
- Maar jij moest daar tegen omdat we Oh
- ja, voor het gewicht.
- Door het gewicht. Ja, dus ik vond het
- echt niet tof meer. En dat was moeilijk
- om tegen mijn vader te vertellen: "Ja,
- ik wil graag gesport voor lange mannen."
- Ja. Oh ja, dus zover was je al wel. En
- toen ben je dus gaan basketballen nem.
- Toen ben ik gaan basketballen. Toen
- veranderde mijn leven.
- Ja, dat eh doordat ik zo lang was, zat
- ik gelijk in Nederlandse
- juniorenselectie toen de tijd. Ja,
- Amerikaanse coaches kwamen kijken en jij
- mo naar Amerika toe. Ik ben gegaan. Was
- ik 15. Mijn handicap werd in één keer
- mijn talent. En dat is waar mensen voor
- naar mij kijken nu. Dus eigenlijk
- datgene wat jou al die jaren dan heel
- erg in de weg zat, dat werd ineens je
- voordeel.
- Precies. Helemaal. Sneller, sneller,
- verlies die bal maar. Niet in je
- comfortzone.
- Mathieu traint nu basketbaltalenten die
- een speciaal sportprogramma volgen,
- zodat ze naast school ook heel veel
- kunnen sporten. En hij traint niet
- alleen de basketbaltechniek, maar hij
- leert ze ook omgaan met hun lengte,
- zowel in de sport als in het dagelijks
- leven.
- Ik ben altijd door mijn lengte gepest.
- Oké,
- dus eigenlijk vanwege daar heb ik het
- altijd vroeg heel negatief gezien.
- Klerens schoenen zijn heel erg lastig.
- Ik mag niet meer in attracties in de
- eeling bijvoorbeeld omdat ik te lang
- ben.
- Ja, ik stak er ook altijd wel bovenuit,
- maar ik was ook heel dun, dus het was
- ook echt zo'n lange slungel.
- Eigenlijk sinds ik ben begonnen met
- basketal vind ik het meer positiever
- worden. Hey, je bent lang, wat doe je
- voor sport? Weet je wel. Dus het wordt
- gewoon wel positiever.
- De grotere kinderen die groeien en en
- moeten nog in hun lichaam groeien. Ik
- heb jongens gezien die een kopje wouden
- pakken. Die naast een kopje pakten omdat
- ze 8 cm gegroeid zijn in zes weken. Kun
- je niet verwachten dat je een perfecte
- basketballer hebt als ze geen kopje op
- kunnen pakken. Dat ga je ze weer
- aanleren.
- Iedere lengte en ieder postuur brengt
- zijn eigen voordelen met zich mee. Dus
- ik laat ze juist aan elkaar wennen,
- respect voor elkaar krijgen, met elkaar
- samenwerken, begrip voor elkaar krijgen.
- En ook de kleinere kids hebben een
- talent. Vaak de kleinere zijn sneller en
- [muziek] die kunnen makkelijker
- eronderdoor.
- Zou je wel lang willen zijn?
- Ja, maar het liefst niet langer als 2 me
- want dan kan je niet meer door de deur.
- Geef jij dan ook ervaringen uit jouw
- eigen leven mee?
- Eigenlijk alleen maar het negatieve wat
- ik achter mij heb kunnen laten, daar
- probeer ik ze nu van te behoeden.
- Helaas.
- Blijf positief. [muziek] Laat zien dat
- je er bent. Schaam je niet voor wie je
- bent.
- Maar dat lijkt me voor iedereen een heel
- goed advies, toch? Of je nou heel lang
- bent of heel klein of gewoon maar
- gemiddeld zoals ik. Maar ik ben wel heel
- benieuwd Mathieu, kan ik nou ook met
- mijn gemiddelde lengte een een coole
- basketbal move doen? Vast wel.
- [gejuich]
- [muziek]
- Zie je nou wel? Het maakt gewoon niet
- uit. Elke lengte is oké. Lekker jongens.