B1Het Klokhuis · 31 oktober 09:00
Alles over griezelen
Transcript
- [muziek]
- Griezelijk ken je misschien van een
- engel attractie of een spookhuis. Het
- heeft vaak te maken met het
- bovennatuurlije. Dat zijn dingen die
- mensen heel bijzonder of heel spannend
- vinden, maar die niet echt bestaan,
- zoals eh monsters, spoken of eh andere
- enge wezens. Hi. Je kan griezelen het
- beste zien als het gevoel dat je krijgt
- als je denkt dat een gevaar is terwijl
- je eigenlijk weet dat je veilig bent.
- Zoals de attractie waar ik net in zat.
- Die was best wel eng. Maar ergens weet
- ik ook wel dat ik veilig ben. [muziek]
- Of eh Wam is hier. Jij bent best wel
- eng, maatje, maar je doet niks.
- Ehm ja,
- griezelen kennen we ook van films, games
- en boeken, zoals die van de koning van
- het griezelen.
- Schrijver Paul van Lo.
- En
- hij doet ook niks hoor.
- Oh, oké. Hallo
- Paul, wat maakt een verhaal nou echt een
- griezelverhaal?
- Nou, griezelen heeft op de eerste plaats
- veel te maken met angst voor het
- onbekende. En het onbekende heeft weer
- te maken vaak met [muziek] duisternis,
- donker, want niemand weet wat er in het
- donker zit.
- Ja.
- En dan is je eigen verbeelding heel
- sterk. die [muziek] kan van alles gaan
- bedenken. Stel je voor je bent de
- laatste mens op aarde en je zit in je
- huis en dan wordt opeens om de [muziek]
- deur geklopt.
- Dan gaat jouw eigen geest verzinnen wie
- of wat daar wel achter die deur moet
- staan.
- Ja.
- En dat is vaak veel enger dan wat er in
- werkelijkheid is. Want je eigen geest
- kan heel griezelige dingen bedenken.
- Absoluut. En ik heb ook heel veel boeken
- van je gelezen en daar komen
- bovennatuurlijke dingen in voor zoals eh
- weerwolven vampieren. Waarom kies je
- daarvoor? Het [muziek] spannende aan dat
- soort figuren is dat ze eigenlijk
- gedeeltelijk menselijk zijn. Een vampier
- is een overleden iemand. Een Weerwolf is
- een mens die een wolf wordt. Het zijn
- mensen met bovennatuurlijke
- eigenschappen en dat maakt ze extra
- spannend.
- Zeker. Is ook wel spannend. Maar waarom
- vinden we dat spannende dan zo leuk?
- Huh? Paul.
- Paul.
- [geschreeuw]
- Ik heb afgesproken met wetenschapper
- Linda de Voogd. Want ik wil weten waarom
- we dat griezelen [muziek] naast spannend
- ook zo leuk vinden. Iets spannend vinden
- hè. Dat is toch voor iedereen heel
- anders. Ik vind bijvoorbeeld harige
- spinnen echt. Maar mijn kleine broertje
- van negen en misschien [muziek] ook de
- kijkers die vinden spoken weer heel eng.
- Wat jullie allebei gemeen hebben, of dat
- nou spinnen zijn of spoken, is dat
- jullie dit kunnen zien als iets
- gevaarlijks. En in zo'n situatie gebeurt
- er van alles in je lichaam. Eh en je
- lichaam raakt ja als het [muziek] ware
- een beetje gestrest.
- gestrest.
- Ja, en hoe gestrest gaan we zien aan de
- hand van hoe mijn hartslag, maar ook de
- rest van mijn lichaam reageert op een
- spannend nachtparcours dat Linda voor
- mij heeft uitgezet. Waar ben ik vandaag
- beland?
- Het is hier zo donker en ik zie
- eigenlijk bijna gewoon niks.
- Als het goed is gaat hij eerst eh zoteen
- wat geluidjes horen.
- Oké. Ja, wat heel erg spannend is aan
- geluiden, je ziet niks. Niks aan de
- hand. Niks aan de hand. Niks aan de
- hand. Oké,
- dat maakt het extra spannend, want je
- weet niet precies waar het gevaar
- vandaan komt.
- Dit is eng. [muziek]
- We zien hier dat hij dus wat sneller
- gaat lopen en dan eh gaat zijn
- ademhaling ook wat omhoog en dan zie je
- ook dat zijn hartslag omhoog gaat.
- Ik moet zoveel mogelijk naar binnen.
- Er staat zoteen iemand klaar met een
- [muziek] masker om.
- Nee, doe normaal, doe normaal, doe
- normaal. Doe normaal. Die doet
- natuurlijk helemaal niks, maar dat weet
- hij niet.
- Ik kom in vrede. Volgens mij volgt hij
- meand. Volgens mij volgt hij.
- Hij moet ook heel erg lachen. Ja, en dat
- is belangrijk bij griezelen. [muziek]
- Het is eng, maar het is ook stiekem wel
- een beetje leuk.
- Oh nee. Oh nee.
- Goed gedaan, NS. We gaan hem erbij
- halen.
- Hey Linda, echt blij om jou te zien.
- Ik vond het wel echt heel dapper van je.
- Ik ben nog gewoon een beetje een soort
- van aan het trillen.
- Voel het toch wel een beetje klam aan of
- niet?
- Inderdaad.
- Ja, dat is dus wat er in ons lichaam
- gebeurt als we bang zijn. Dan maakt onze
- lichaam er vooral op de handpalmen maken
- we wat zweet aan. We denken dat dat is
- omdat we dan wat beter grip hebben.
- Zoals we weg moeten rennen, dat we dan
- makkelijker dingen vast kunnen pakken.
- Wat er ook gebeurt en dat kon je
- eigenlijk best wel zien op sommige
- momenten dat je wat sneller ging
- ademhalen. Klopt.
- En je hartslag gingen omhoog. [snuift]
- Nou, dat helpt ook heel erg, want
- daardoor komt er meer zuurstof naar onze
- spieren.
- Eh waardoor we ook weer wat sterker
- worden en eh wat sneller weg kunnen
- rennen.
- Eigenlijk hebben wij soort van
- superkrachten. Ja, zeker.
- Ik vond het stiekem ook heel erg leuk.
- Waarom is dat?
- Als er iets spannends is, dan maken onze
- hersenen allerlei stofjes aan, zoals
- adrenaline en dopamine. Die zijn heel
- erg belangrijk in die gevaarlijke
- situatie. Maar die maken we ook als we
- iets heel erg leuks vinden. Dus
- bijvoorbeeld als we iets lekkers mogen
- eten of we mogen een cadeautje
- uitpakken. En in een griezelsituatie
- ervaren we die stofjes als een positief
- gevoel. En dat komt omdat we weten, het
- is namelijk niet echt gevaarlijk. Er is
- natuurlijk een cameraploeg bij, dus er
- gaat niet echt iets gebeuren. Dus
- eigenlijk om echt te kunnen griezelen is
- veiligheid heel belangrijk.
- Heel erg belangrijk.
- Dan ben ik blij dat jij er bent, want ik
- voel me nu heel erg fijn.
- Griezelen vinden we naast spannend ook
- heel erg leuk. Maar hebben we daar ook
- iets aan?
- Jazeker. Want met griezelijk kunnen we
- eigenlijk oefenen met dapper zijn.
- Hoe bedoel je dat?
- Kijk, het is heel erg handig hè om bang
- te zijn en heel erg belangrijk. Want
- bijvoorbeeld we komen [muziek] een
- giftige spin tegen, dan moeten we juist
- bang zijn, want het is mogelijk
- gevaarlijk en kunnen we snel wegrennen.
- Maar soms zijn we ook bang terwijl er
- eigenlijk geen gevaar is. En dan kan
- onze angst ons in de weg zitten. En met
- griezelen kunnen we dan oefenen om onze
- angsten te overwinnen.
- Oké. Dus zoals je net als sporten je
- lichaam traint, kun je met griezelen je
- gevoel trainen.
- Ja, je kan bijvoorbeeld proberen je
- ademhaling wat rustiger te krijgen,
- zodat je hartslag wat naar beneden gaat.
- Maar dat zijn ook dingen die jezelf zou
- kunnen vertellen. Ga je juist iets
- zeggen waar je nog banger wordt?
- Dit is dood eng. Dit is dood eng.
- Grootste monster ooit. Ga weg. Ga weg.
- Of ga je dingen tegen jezelf zeggen
- waardoor je juist minder bang wordt?
- Ik heb eigenlijk wel zin in een
- suikerspin.
- Heb ik heel lang niet gehad.
- Oh ik ben het.
- Hallo. Dus zo kan je jezelf een beetje
- trainen met dapper zijn. Maar ja, net
- als met sporten moet je daar natuurlijk
- niet te ver in doorgaan en alleen maar
- iets doen waar je jezelf prettig bij
- voelt.
- Nou bedankt Linda.
- [muziek]
- Paul,
- heb jij Paul gezien?
- Hè?
- Hey NS.
- Daar ben je pa.
- Daar ben ik. Ja.
- Ben je soms niet bang dat je iets
- schrijft dat mensen te spannend of te
- eng zullen vinden?
- Nee, ik denk het niet, want ik eh zorg
- altijd dat er grumor in mijn boeken zit.
- En wat is grumor?
- Grumor is een combinatie van griezelen
- en humor. Want ik hou zelf helemaal niet
- van verhalen met afgehakte hoofden en
- bloedbaarden. Daar ik hou van griezelen.
- En er is een groot verschil tussen
- griezelen en gruwelen.
- Ah, dus het moet niet te gruwelijk zijn.
- Nee, bovendien is de lezer gewoon altijd
- de baas. Als je een boek leest [muziek]
- en je vindt het heel erg spannend of
- heel griezelig en je denkt: "Oh, dit is
- eng." Dan
- gelijk dicht.
- Het boek dicht.
- Ja.
- En dan lees je verder wanneer je zelf
- wilt. En jij bent de baas.
- Ja. En dat is grizelen dus ook, hè. Het
- [muziek] moet een klein beetje spannend
- zijn, maar tegelijkertijd ook veilig.
- Ja.
- En dan is griezelen ook heel erg leuk.
- Spannend en zelfs heel grappig. En het
- leukste aan griezelen is is [muziek] dat
- je het ook samen kan doen. Wat ben ik
- toch blij dat ik hier met jou pa ben. Pa
- pa. Hey jongens.
- Ah, niet weer dat hoofd hè.