B1LUBACH · 27 maart 00:02
Wat gaat er mis met zaaddonatie? | LUBACH
Transcript
- Ik wil het hebben over sperma.
- Ja,die zag je niet aankomen.Nee.
- Maar we hebben in Nederland een groot tekort aan zaaddonoren.
- Er zijn honderden 'wensouders'. Mensen die een kind zouden willen...
- en daar een zaaddonor voor nodig hebben.
- Maar die donoren,die zijn er niet.
- En ergens snap ik wel dat niemand zaaddonor wil worden...
- want zaaddonatie is vaak negatief in het nieuws.
- Hier.Klinieken in de fout. Zeker 85 massadonoren.
- Dat zijn donoren die soms wel meer dan 100 kinderen hebben.
- Dat is niet de bedoeling en het heeft soms ook...
- echt nare gevolgen. Hier,kijk maar.
- 'Deense donor met ernstige genetische afwijking...
- verwekt 197 kinderen in Europa.'
- En ernstige genetische afwijking is dan niet op de leuke manier.
- Van: Er zijn straks weer voldoende kandidaten voor 'Temptation Island'.
- Nee,nee,het gaat om een extreem verhoogde kans...
- om op jonge leeftijd kanker te krijgen.Holy shit.
- En ook deze week was er nog een schandaal.
- 'Oud zaad en liegen tegen de inspectie.'
- Bij een privekliniek in Leiderdorp lieten ze...
- te oude mannen zaad doneren, terwijl dat helemaal niet mag.
- Ja,dan krijg je baby's met Paul Shark-truien...
- die alleen nog maar biografieen lezen in hun Saab cabrio.
- En die kliniek? Die loog ook nog eens tegen de inspectie.
- Hoe kan dit zo gruwelijk misgaan met zoiets belangrijks als zaaddonatie?
- Qua voedselveiligheid of vlees wat we verhandelen...
- is het beter geregeld.
- Blijkbaar hebben we het product donorkind...
- Hebben we niet goed geregeld.
- We hebben het product donorkind niet goed geregeld.
- Wat de fuck is hier allemaal aan de hand?
- Nou,ik wil het weten,dus ik trek mijn jasje uit.Het is tijd voor...
- VO: Lubachs Diep Duik Donderdag.
- Yes,Diep Duik Donderdag.
- En vandaag: Wat gaat er mis met zaaddonatie?
- Wie zijn de slachtoffers en wie worden er...
- fucking rijk van deze business? Nou,eerst even de basis.
- Als je een kind wilt,maar dat kan om wat voor reden dan ook...
- niet op de traditionele neukmanier, dan zijn er een paar opties.
- Je kunt in je omgeving op zoek gaan...
- naar een geschikte spermadonor...
- maar dat is niet altijd even makkelijk.
- Dan kun je nog bij studentenhuizen in de prullenbakken kijken.
- Of je maakt gebruik van de diensten van deze meneer.
- VROUW: Ergens in de krochten van het wereldwijde web...
- bevindt zich Ed Houben.
- Een 47-jarige man die door middel van seks zijn zaad doneert.
- Ja,Ed biedt zichzelf aan als spermadonor door middel van seks.
- De interviewer zelf heeft volgens mij niet echt interesse.
- Waarom denk jij dat vrouwen voor jou kiezen als donor?
- Want je bent ook niet echt extreem aantrekkelijk.
- Nou,Ed is vanavond een avondje vrij.Ook weleens lekker.
- Maar de meeste vrouwen kiezen voor een donor...
- via een vruchtbaarheidskliniek.
- Op dit moment zijn er in Nederland 15 van dit soort klinieken.
- Hier,allemaal bekende namen. Maastricht UMC,Erasmus MC.
- Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp staat er dus tussen.
- Waar het zo is misgegaan. Amsterdam UMC,het UMCG...
- maar ook Reinier de Graaf uit Voorburg.
- En dan denk je: Wie is Reinier de Graaf?
- Wat een viespeuk.Hoe heeft hij zich hier tussen geluld?
- Maar Reinier de Graaf is een ziekenhuis...
- en dat is vernoemd naar Reinier de Graaf...
- een Nederlandse arts uit de 17e eeuw.
- En het is wel een beetje een verwarrende naam...
- want dat ziekenhuis heet echt alleen maar Reinier de Graaf.
- Hier.'Reinier de Graaf is HET ziekenhuis voor Delft en omgeving.'
- Als patient heb je 'Mijn Reinier de Graaf'.
- En op de site: 'Reinier de Graaf maakt gebruik van cookies'.
- Beetje uitkijken met die cookies,Reinier.
- Voor je het weet ben je een diabetesfonds.
- Maar in die klinieken...
- kunnen vrouwen allerlei vruchtbaarheidsbehandelingen krijgen.
- Dat zijn vaak lange en pijnlijke trajecten.
- En mannen kunnen er sperma doneren.
- Dat zijn vaak wat minder lange en pijnlijke trajecten.
- Ja,dat is een mannenkamer,he.
- Een brede zitstoel, een tv,snelle wifi en een urinoir.
- Daar houden wij het wel een week of drie vol.
- Misschien nog een leuke plant erbij? Nee,geen leuke plant erbij.Nee.
- Trouwens,ik zie in die kamer helemaal geen urinoir.
- Alleen een wasbak. O wacht,mannenkamer.
- Ja,dan is dat een urinoir.OK.
- En zit je nu te kijken en denk je: O, mag ik ook naar zo'n mannenkamer?
- Nou,bij het Amsterdam UMC bijvoorbeeld zoeken ze mannen...
- tussen de 18 en 45 jaar...
- die lichamelijk en geestelijk in goede gezondheid zijn...
- en met een goede spermakwaliteit.
- En hoe weet je of je spermakwaliteit goed is?
- Nou,als het eruit komt, dan hoor je dit.
- VUURWERK
- Ja,of dit natuurlijk. Chapeau!
- Of als je te lang doorgaat hoor je dit.
- OK,sorry.
- Maar trouwens,bij Reinier de Graaf uit Voorburg zag ik iets geks.
- 'Voor donoren geldt een maximale leeftijd van 45 jaar.
- U kunt zolang u dat wenst zaaddonor blijven.
- Echter na uw 45e jaar wordt er geen zaad meer opgeslagen.'
- He? Dus na je 45e mag je nog wel komen rukken.En dan?
- Wat doen ze er dan mee? De muren witten? Wat de fuck?
- Wat een freak,die Reinier de Graaf.
- Nee,trouwens, Reinier de Graaf was heel cool.
- Een leuk weetje: Hij was de eerste die bedacht...
- dat de foetus uit de versmelting van een zaad- en eicel ontstaat.
- Vet toch? Hij heeft trouwens niet de zaadcel ontdekt...
- want dat was zijn goede vriend, Antoni van Leeuwenhoek.
- Wel typisch dat zelfs de uitvinder van de microscoop dacht:
- Ik leg hem er toch even op. Toch? 'Boys will be boys'.
- Maar mannen kunnen dus sperma doneren.
- En vroeger ging dat doneren volledig anoniem.
- Kinderen konden hun biologische vader nooit traceren...
- en vaak werd het kinderen niet eens verteld dat ze een donorvader hadden.
- Jeetje,op je sterfbed. Lieverd,nog EEN ding voor ik sterf.
- Ken jij Reinier de Graaf?
- Maar goed,als je ontdekte dat je een donorkind was...
- dan was het dus heel moeilijk...
- om erachter te komen wie je biologische vader was.
- Dat werd niet bijgehouden.
- Er was gewoon geen administratie, controle of toezicht.
- En sommige artsen maakten daar misbruik van.
- Die gebruikten hun eigen sperma...
- om tientallen of soms wel 100 kinderen te verwekken.
- Jezus.Lijkt hij op jou of op mij? Nou,vooral op de gynaecoloog.
- En het gevolg was dus...
- dat kinderen dan heel veel halfbroers en halfzusjes hadden.
- En dan kreeg je dit soort taferelen.
- 35 halfbroers en halfzussen. Daar zitten er 19 of 18.
- Ik heb het nog steeds niet even geteld of...
- Steek alsjeblieft even je vinger op wie er allemaal familie is.Juist.
- Ja,hier werd Jeroen Pauw even keihard geconfronteerd met zijn losbandige leven.
- Maar nee,nee, dit zijn dus allemaal kinderen...
- van EEN massadonor. Dat is niet handig.
- En je groeit niet op met die broers en zussen.
- Die zijn er dan ineens.
- Jezus,40 broers en zussen.
- Hoe houd je die uit elkaar? Ik vind twee al niet te doen.
- Nee,sorry,Vincent en...
- Nou ja,mijn punt is: Dat wil je niet.
- En het goede nieuws is,precies om dit soort leed te voorkomen...
- zijn de regels in Nederland de afgelopen jaren flink aangescherpt.
- Je mag nu van maximaal 12 gezinnen zaaddonor zijn.
- En dat wordt sinds kort ook eindelijk goed bijgehouden...
- in een centrale administratie...
- met alle zaaddonors en hun nakomelingen erin.
- Zodat misstanden zoals in Leiderdorp niet meer kunnen.
- En donoren mogen sinds 2004 niet meer volledig anoniem zaad doneren.
- Kinderen hebben het recht om vanaf hun zestiende...
- in contact te komen met hun biologische vader.
- Dus dat is allemaal heel fijn voor die kinderen.
- Maar het brengt wel een nieuw probleem met zich mee.
- Veel donoren wilden juist anoniem blijven...
- en stopten daarom met doneren.
- En dus hebben we nu een groot tekort aan donoren.
- Het zijn er zelfs zo weinig dat het in het nieuws komt...
- als iemand nog wel doneert.Hier.
- 'Niels Hunck is EEN van de weinige Nederlandse mannen...
- die sperma doneren.' Maar goed van die hunk,toch?
- Vroeger hadden we ook nog Stefan Spetter...
- en Lekkere Leo, maar die zijn gestopt.
- Net als Simon Smash.
- En daardoor zijn de wachtlijsten erg lang.
- Ja,en zij, zij moest zo lang wachten...
- dat ze uiteindelijk een oproep deed op Twitter en daar een donor vond.
- Dank je wel, @Russianbot4893.
- Maar dat lukt dus niet iedereen.
- En in de afgelopen 10 jaar is er daarom NOG een optie bij gekomen.
- Buitenlandse spermabanken...
- waar je zaad kunt kopen van buitenlandse mannen.
- En dat heeft grote nadelen.
- Want kijk,dat zaad komt vooral van twee Deense spermabanken.
- De European Spermbank en Cryos International.
- En dat zijn echt enorme bedrijven.
- Zelfs met reclames. Hier,dit is Cryos.
- Hij had een droom over bevroren sperma.
- Ben ik blij dat ie een spermakliniek is begonnen en geen ijssalon,toch?
- Dit is van Jens, dat is van Sven...
- dat is Oskar Zeezout en dit is smurfenijs,maar echt.
- Maar goed,die buitenlandse banken zijn heel populair.
- Het aantal behandelingen met Nederlands zaad is flink afgenomen...
- maar het totaal aantal behandelingen is toegenomen...
- dankzij die buitenlandse spermadonoren.
- Twee derde van alle behandelingen wordt nu gedaan met buitenlands zaad.
- De Denen hebben spermadonatie geprofessionaliseerd.
- Hun mannenkamer is veel moderner dan hier.
- Met bijvoorbeeld een VR-bril...
- waarop je virtual reality porno kunt kijken.
- Dat heeft in Nederland alleen Matthijs van Nieuwkerk...
- een keer geprobeerd. -Ben je er klaar voor?
- O! O! Godver.
- Ja,Champions League.
- En weet je hoe ze in Denemarken het sperma vervoeren?
- Met een speciale spermafiets.
- Serieus,daar rijden ze op rond. Dat is echt waar.
- Mooi verhaal trouwens.Die fiets reed door rood en die is toen keihard...
- op een eicelfiets geknald en die hebben nu een driewielertje.
- En bestellen is ook heel makkelijk. Je gaat gewoon naar hun website.
- Hier,kijk dan.Alsof je een broek koopt op Zalando...
- maar dan met donoren.
- Hier,je kunt gewoon kiezen.
- Van al deze mannen kun je dus sperma bestellen.
- En misschien denk je: Jee,wat zijn ze jong.
- Maar nee, dit zijn hun eigen babyfoto's.
- En dan klik je er op EEN, bijvoorbeeld deze uit Hongarije.
- En dan krijg je meer informatie, zoals dit.Lievelingseten.
- Mijn favoriete soep is visserssoep.
- Mijn favoriete hoofdgerecht is 'porkolt'.
- En mijn favoriete dessert is 'flodni'.
- Nou,dan kun je dat alvast in huis halen voor de baby,denk ik.
- En als je dan denkt 'nou,deze wil ik' dan gooi je hem in de winkelwagen.
- Je betaalt,ze sturen het op naar je kliniek en het is geregeld.
- Wauw.Dus in Nederland sta je zo 1,5 jaar op een wachtlijst.
- Hier kun je binnen een paar minuten sperma bestellen...
- van EEN of andere Hongaar van wie je alleen een kinderfoto hebt gezien...
- en weet dat hij dol is op 'flodni'. Wat?
- En spermahandel is echt 'huge'.
- Die Denen leveren aan de hele wereld...
- en daar is de directeur van Cryos best wel trots op.
- Wauw. Dit is de allerslechtste pitch ooit.
- Ons bedrijf? Weet je nog dat de Denen half Europa hebben verkracht?
- Nou,zoiets,maar dan voor geld.
- En dan vraag je je nu misschien af: Wat kost dat dan? Nou,per rietje...
- dus per keer dat je probeert zwanger te worden...
- betaal je meer dan 1000 euro.
- En die bedrijven,die raden je aan om 3 tot 5 spermarietjes te bestellen...
- om er zeker van te zijn dat je genoeg hebt.
- Dus dan zit je al op bijna 7000 euro.
- Vet duur.Maar goed nieuws,je mag het ook achteraf betalen met Klarna.
- Dit klinkt ook als wat ze in Denemarken roepen...
- als ze klaar zijn in de mannenkamer. Ja,toch? 'Klarna'.
- Lars,ar du klarna med rukken? Ja,ja,helt klarna.
- Die bedrijven verdienen dus goudgeld aan de spermahandel.
- Er gaan wereldwijd honderden miljoenen in om.
- En om zoveel mogelijk winst te maken...
- proberen ze dat zaad ook echt aan zoveel mogelijk gezinnen te verkopen.
- Dat is echt anders dan in Nederland.
- Want weet je nog dat wij na een hoop misstanden hebben afgesproken...
- dat EEN donor aan maximaal 12 gezinnen mag doneren...
- omdat mensen anders met 100 halfbroers en -zussen zitten?
- Nou,in Denemarken hebben ze daar een leuk trucje op verzonnen.
- Internationale commerciele spermabanken...
- maken per land in Europa afspraken...
- over het maximum aantal kinderen of gezinnen per donor.
- Nou,dat lijkt goed, maar ja,per land.
- Dus als je dat gaat optellen,dan kom je al snel op heel veel kinderen.
- Tientallen,soms zelfs honderden.
- Ja,die spermabanken hanteren per donor een maximum per land.
- Ja,zo kan ik het ook. Nee,agent,nee,ik ben niet dronken.
- Ik heb maar drie biertjes op, per kroeg.
- Zo kan EEN donor dus alsnog...
- honderden kinderen hebben, verspreid over de hele wereld.
- Dus ons beleid in Nederland...
- is er nu op gericht om massadonoren te voorkomen.
- Maar die Deense zaadboeren zetten juist in op massadonoren...
- omdat dat meer geld oplevert.
- En wat nou als je wel het gemak van zo'n Deense website wilt...
- maar niet wilt dat jouw baby honderden broers...
- en zusjes heeft door heel Europa?
- Nou,daar hebben die bedrijven ook iets op bedacht.
- Als wensouder kun je ook kiezen voor een exclusieve donor.
- Kijk.Wil je dat het zaad van jouw donor...
- wereldwijd maar naar maximaal 15 gezinnen gaat?
- Dat heet 'Family15'. Dat kost 8000 euro extra.
- Of naar maximaal vijf gezinnen. Dat kost je 22.000 euro.
- En wil je dat het sperma alleen naar jou gaat...
- dan is dat 49.000 euro extra.
- Jeetje,dan gooi ik al jaren elke dag een ton weg.
- Klopt niet,want de spermadonor wordt er helemaal niet rijk van.
- Die krijgen namelijk 40 euro per keer.Wat op zich goed is...
- want anders krijg je allemaal commerciele rukkers.
- En je wilt dat mannen een weloverwogen keuze maken...
- om donor te worden en het niet puur voor het geld doen.
- Ze krijgen 30 euro vooraf...
- en 10 euro nadat de donatie is gescreend op soa's en is goedgekeurd.
- Deze is helaas afgekeurd,meneer. Dit is aioli.
- Met chlamydia.
- OK,dus die Denen,die spuiten dat zaad over heel Europa.
- Maar er is NOG een probleem.
- Want in Nederland staat dus in de wet dat kinderen vanaf hun 16e...
- hun biologische vader moeten kunnen vinden.
- Dat is supergoed geregeld.
- Donorkinderen kunnen zelfs via de Basisregistratie Personen...
- zoeken naar het adres van hun biologische vader.
- Maar met een buitenlandse donorvader is dat totaal anders.
- Je krijgt wel wat informatie via de Nederlandse overheid...
- maar dat is lang niet altijd genoeg,vertelt dit meisje.
- Jemig,je krijgt alleen een naam, een geboortedatum...
- en een woonplaats van 16 jaar geleden,ergens in Europa.
- En dan mag je het verder zelf uitzoeken.
- Precies wat we in Nederland dus niet meer willen.
- Dus waarom werken die Nederlandse klinieken...
- dan nog met dat buitenlandse zaad?
- Nou,een aantal van die klinieken is daar al mee gestopt.
- Alle academische ziekenhuizen, de meeste reguliere ziekenhuizen...
- en Reinier de Graaf uit Voorburg, ook gestopt.
- Trouwens nog een leuk weetje over Reinier de Graaf.
- Hij heeft als eerste de vrouwelijke ejaculatie beschreven...
- en de G-plek,de G-spot.
- Wel triest dat zelfs die ontdekking wordt toegeschreven aan een man.
- Maar voor Nederlandse gynaecologen is het wel echt een dilemma.
- Want je hebt natuurlijk het belang van de wensouders.
- Die verschijnen elke dag in je spreekkamer...
- en die willen niks liever dan een kind.
- Dus dan denk je: Ja,ga maar lekker naar die Deense website.
- Maar je hebt ook het belang van het toekomstige kind...
- dat misschien wel nooit zijn of haar vader zal vinden.
- Hoe zien Nederlandse artsen dat?
- VROUW: Hoe voelt dat als arts dan om behandelingen uit te voeren...
- met iets heel erg belangrijks,wat u eigenlijk niet goed kan controleren?
- Ik denk even na over dit antwoord,want dit is een... Ja.
- Ik heb eigenlijk niet het antwoord op deze vraag.
- Ja,dat duurde even.
- Ik ken mensen,die hadden in die tijd drie keer zaad kunnen doneren.
- Maar ik snap het wel, want het is dus echt ingewikkeld.
- En uiteindelijk had ze een antwoord.
- VROUW: Waarom gaan we er dan toch mee door?
- Ja,omdat de kinderwens er nog steeds is.
- Dus de beroepsgroep zegt: We vinden dit een onwenselijke situatie...
- maar we laten hem wel voortbestaan. -Ja.
- Er is dus geen goede keus...
- want in Nederland hebben we inmiddels goede regels...
- maar te weinig donoren voor het aantal wensouders.
- En in het buitenland is er zaad in overvloed...
- maar zijn er weer geen goede regels.
- Dus wat moeten we doen?
- Nou,dat ga ik vragen aan iemand die er heel veel verstand van heeft.
- Hij komt uit de 17e eeuw.
- 'Give it up' voor arts en anatoom Reinier de Graaf.
- Welkom. -Ja,dank je wel,joh.
- Wat leuk om hier te zijn. -Ja,welkom meneer De Graaf.
- Ja,heerlijk. -Wat is dit?
- Wat doet u nou? -Ik maak gebruik van cookies.
- O ja,natuurlijk.OK,ja.
- Even voor de duidelijkheid. Wie bent u precies?
- Ik ben dus de persoon Reinier de Graaf.
- Ik ben niet het ziekenhuis, dat moet je wel weten.
- Ja,OK,dat begrijp ik.
- Nee,voor er weer allemaal mensen naar binnen willen...
- via de achteringang, op zoek naar de eerste hulp.
- Ik word er helemaal krankjorum van.
- Hee,u heeft net even meegeluisterd met mijn verhaal,neem ik aan?
- Zeker,zeker. Zeer zorgwekkend.
- En wat kunnen we eraan doen? -Nou,het is heel simpel.
- Nederlanders moeten gewoon meer zaad doneren.
- Er wordt heel wat afgerukt in dit land en ik bedoel...
- ga er vooral mee door, niks mis mee.
- Maar ik denk ook: Met dat zaad kun je iemand heel erg blij maken.
- Dus ga naar je lokale kliniek, naar het Radboud...
- naar het Erasmus MC. -Naar Reinier de Graaf.
- Naar mij? Nee,man,gadverdamme, wat moet ik met dat spul?
- Naar het ziekenhuis, Reinier de Graaf.
- Ja,precies,dat wel.Zeker.
- Dus u wilt eigenlijk een oproep doen? -Ja.
- Nou ja,pak de camera, zou ik zeggen.
- Nou ja,ik zou willen zeggen: Nederland,spuit eens voor een ander.
- Geef je zaad aan de staat. Onaneer en doneer.
- Neem hem in de hand voor het vaderland.
- Ja,heel mooi,heel mooi. Maar zaaddonor worden...
- is toch ook wel een grote beslissing,toch?
- Je wilt wel dat mensen daar goed over nadenken.
- Absoluut,natuurlijk.Het is niet niks. Je zet toch een leven op deze wereld.
- En ja,laten we eerlijk zijn, het zijn ook onzekere tijden.
- We zijn in oorlog met Frankrijk en Engeland.
- Ik krijg al twee weken geen contact meer met de gebroeders De Witt.
- Maar Nederland heeft zaad nodig.
- En aan iedereen die vanaf morgen doneert,beloof ik,Reinier de Graaf...
- dat ik hoogstpersoonlijk vertel waar de G-spot zit.
- Daar heb je je hele leven profijt van.Neem dat van mij aan.
- Nou,kijk eens aan,wat aardig. -Ik ben ook de kinderachtigste niet.
- Ik heb zelf al eventjes het goede voorbeeld gegeven.
- Hier,huppakee.En nog EEN,hatsa.
- En deze nog,hier,hoppakee. -Zo hee.
- Ja,ik ben al 350 jaar dood. Ik verveel me kapot,man.
- Hier,neem jij deze,die is nog warm. -Ja.Nee,dank je.
- En als er verder nog mensen geinteresseerd zijn...
- zo zag ik eruit als baby.
- En mijn lievelingseten is pastei van schapenpoten en hopjesvla.
- OK,nou,goed,meneer De Graaf, ontzettend bedankt voor het komen.
- Nee,jullie bedankt voor het komen. -En tot zover...
- VO: Lubachs Diep Duik Donderdag.
- En dit was de show.Afleveringen zijn terug te kijken op Videoland, fragmenten op YouTube.
- Dit was 'Lubach'.Dat was Reinier de Graaf.Ik was Arjen.
- Veel plezier met je weekend. We zien elkaar maandag.Doei